फार पूर्वी हरिशंकर नावाचा राजा होता. त्याला तीन मुले होते आणि त्याला आपल्या तीन मुलांपैकी एका मुलाकडे राजगादी सोपवायची होती, पण कोणाला? राजाला एक कल्पना सुचली आणि त्याने आपल्या तीन मुलांना बोलावले आणि म्हणाले – जर तुमच्या समोर एखादा गुन्हेगार उभा असेल तर त्याला तुम्ही काय शिक्षा द्याल?
पहिला राजकुमार म्हणाला गुन्हेगाराला फाशीची शिक्षा झाली पाहिजे, दुसरा म्हणाला गुन्हेगाराला अंधारकोठडीत बंद करा, आता तिसऱ्या राजपुत्राची पाळी होती ती म्हणाली की बाबा, आधी आपण तपासले पाहिजे की त्याने. चूक केली किंवा नाही.
यानंतर राजकुमाराने एक गोष्ट सांगितली-
एका राज्यात एक राजा होता, त्याच्याकडे एक सुंदर पोपट होता, तो पोपट खूप हुशार होता, त्याच्या गोड बोलण्यामुळे आणि बुद्धिमत्तेमुळे राजा त्याच्यावर खूप खुश होता. एके दिवशी पोपटाने राजाला सांगितले की त्याला त्याच्या आई-वडिलांकडे जायचे आहे. राजाला विनवणी करू लागला.
तेव्हा राजाने त्याला सांगितले की ठीक आहे, पण तुला पाच दिवसांनी परत यावे लागेल. पोपट जंगलाच्या दिशेने उडून गेला, जंगलात त्याच्या पालकांना भेटला आणि खूप आनंद झाला. पाच दिवसांनी तो राजाकडे परत जाणार होता. त्याने राजासाठी एक सुंदर भेट घेण्याचा विचार केला.
त्याला राजासाठी अमृत फळ घ्यायचे होते. अमृत फळासाठी तो डोंगरावर पोहोचला तेव्हा रात्र झाली होती. त्याने फळ तोडले आणि रात्र तिथेच घालवण्याचा विचार केला. तो झोपला असताना अचानक एक साप आला आणि ते फळ खाऊ लागला. ते फळही सापाच्या विषामुळे विषारी झाले होते.
सकाळ झाली तेव्हा पोपट राजाकडे उडून गेला आणि म्हणाला – राजा, मी तुझ्यासाठी अमृत फळ आणले आहे. हे फळ खाल्ल्यानंतर तुम्ही कायमचे तरूण आणि अमर व्हाल. तेव्हा मंत्री म्हणाले, महाराज, आधी फळ योग्य आहे की नाही ते तपासा. राजाने होकार दिला आणि फळाचा तुकडा कुत्र्याला खायला दिला.*
कुत्रा वेदनेने मेला. राजाला खूप राग आला आणि त्याने आपल्या तलवारीने पोपटाचे शीर कापले. राजाने फळे बाहेर फेकून दिली. काही वेळाने त्याच ठिकाणी एक झाड उगवले. राजाने या झाडाची फळे कोणीही खाऊ नयेत अशी सक्त सूचना दिली. .फळे खाऊ नका कारण राजाला वाटले की ही अमृतमय फळे विषारी आहेत आणि पोपटाने त्याला हे फळ खाऊ घालण्याचा प्रयत्न केला.
एके दिवशी एक म्हातारा त्या झाडाखाली विश्रांती घेत होता, त्याने एक फळ खाल्ले आणि त्या झाडावर फळे उगवल्याने तो तरुण झाला. विषारी नव्हते. जेव्हा राजाला हे कळले तेव्हा त्याला आपल्या कृत्याचा खूप पश्चाताप झाला. लाज वाटली.
तिसऱ्या राजपुत्राकडून ही गोष्ट ऐकून राजाला खूप आनंद झाला आणि त्याने तिसऱ्या राजपुत्राला आपला योग्य उत्तराधिकारी मानून त्याला आपल्या राज्याचा राजा म्हणून निवडले.
बोध
कोणत्याही गुन्हेगाराला शिक्षा देण्याआधी, त्याची चूक आहे की नाही हे तपासावे; तुम्ही चुकूनही निर्दोष व्यक्तीला शिक्षा करणार नाही. निरपराधांना कधीही शिक्षा होऊ नये..!
आपला परिवार नागेबाबा परिवार
लेखक – अज्ञात
