एक संत झाडाखाली ध्यान करत असत. रोज तो लाकूडतोड करणारा लाकूडतोड करुन घेऊन जाताना दिसायचा. एक दिवस साधू लाकूडतोड करणाऱ्याला म्हणाले, ऐक भाऊ, तो दिवसभर लाकूडतोड करतो आणि त्याला दोन दिवस खायलाही मिळत नाही. थोडं पुढे का जात नाहीस, पुढे चंदनाचं जंगल आहे,तुम्ही एक झाड कापले तर ते सात दिवस पुरेल.
बिचाऱ्या लाकूडतोड्याचा यावर विश्वास बसला नाही, कारण त्याला वाटले की जंगल त्याच्याइतके इतर कोणालाही माहीत नाही! जंगलात लाकूड तोडण्यात आयुष्य गेले. हा साधू इथे झाडाखाली बसला आहे, त्याला कसं कळणार?
मन मानायला तयार झाले नाही, पण मग वाटलं काय नुकसान आहे, कोणाला ठाऊक तो बरोबर सांगत असेल! मग तो खोटं का बोलेल? शांत माणूस वाटतो, मस्त माणूस वाटतो. आधी कधी बोललोही नाही. एकदा करून पाहणे महत्वाचे आहे.
संतांच्या बोलण्यावर विश्वास ठेवून तो पुढे निघाला. तो परत आल्यावर त्या साधूच्या चरणी डोकं ठेवून म्हणाला, “मला माफ कर, माझ्या मनात मोठी शंका होती, कारण मला वाटलं लाकडाबद्दल माझ्यापेक्षा जास्त कोणाला माहिती आहे.”
पण मला चंदननाची ओळख (माहिती) नव्हती. माझे वडील देखील लाकूडतोड करणारे होते, त्यांचे वडील देखील लाकूडतोड करणारे होते. जलाऊ (सरपण) तोडण्यात आयुष्य घालवत राहिलो, चंदनाची ओळखही नव्हती, चंदनाची ओळख काय! आम्हाला चंदन सापडले असते तरी आम्ही ते कापून बाजारात असेच विकले असते. तुम्ही ओळख उघड केली, तूम्ही गंध प्रकट केलास, तूम्ही परख सांगितली.
किती दुर्दैवी आहे मी! मला पूर्वी कळले असते तर! संत म्हणाले, काळजी करू नका, हे कळायले खूप लवकर आहे. मला जाग आली तेव्हा सकाळ झाली समजा. दिवस खूप आनंदात जात होते.
मी एक दिवस चंदनची लाकडे कापले तर सात-आठ दिवस, दहा दिवस जंगलात येण्याची गरजच पडत नसे.
एक दिवस संत म्हणाले; भाऊ, मला वाटले की तुला काही समज असेल. तू आयुष्यभर लाकूड तोडत राहिलास, पण पुढे गेला नाहीस; या चंदनाच्या पलीकडे काही घडू शकते असा प्रश्न तुम्हाला कधी पडला आहे का?
तो म्हणाला; हा प्रश्न मलाही पडला नाही. चंदनापलीकडे काही आहे का?
तो साधू म्हणाला: चंदनपासून थोडं पुढे जा, तिथे चांदीची खाण आहे. लाकूड तोडणे बंद करा.
तुम्ही एक दिवस आणाल, ते दोन-चार-सहा महिने साठी होईल.
आता तो साधूवर विश्वास ठेवू लागला होता. कशाचाही संशय न घेता धावत होता. चांदीला हात लागले तर मी काय बोलू? चांदी चांदी होती! चार-सहा महिने गायब होईल. एक दिवस येईल की तो गायब होई.
पण त्या व्यक्तीचे मन इतके मूर्ख आहे की अजून काही घडू शकते हे त्याच्या मनात आले नाही.
एक दिवस संत म्हणाले, तू कधी पुढे जाशील की नाही, का मला तुला उठवावे लागेल.
पुढे सोन्याची खाण आहे, मूर्खा! मी थोडं पुढे पाहावं यासाठी तुमच्या स्वतःच्या बाजूने काही प्रश्न किंवा कुतूहल नाही का?
आता सहा महिने निष्क्रिय पडून राहत आहे, घरी काही काम नाही, माझ्याकडे मोकळा वेळ आहे. पुढे जंगलात बघण्याचा विचार नाही का येत?
तो म्हणाला की मी सुद्धा मंदबुद्धीचा माणूस आहे, मी हा विचारही केला नव्हता, मला वाटले चांदीची, बस्स, पुढे काय असंणार?
गरीब माणसाने सोने कधी पाहिले किंवा ऐकले नव्हते. साधू म्हणाले, थोडे पुढे सोन्याची खाण आहे. आणि कथा अशीच पुढे जाते.
त्याच्या पुढे हिऱ्यांची खाण आहे. आणि कथा अशीच पुढे जाते. आणि एके दिवशी साधू म्हणाले, अरे मूर्खा, तू आता फक्त हिऱ्यांवरच थांबला आहेस का?
आता तो लाकूडतोड करणाराही खूप गर्विष्ठ झाला होता, तोही खूप श्रीमंत झाला होता, त्याने राजवाडे बांधले होते. तो म्हणाला आता सोड, आता मला त्रास देऊ नकोस. आता हिर्याचे पुढे काय होऊ शकते?
तो साधू म्हणाला, मी हिऱ्यांसमोर आहे. ही व्यक्ती इथे आनंदात बसली आहे, हिऱ्याच्या खाणीबद्दल ज्यांना माहिती आहे, तो हिरे घेत नाही, त्याला आणखी काहीतरी सापडले असेल, असे तुम्हाला कधीच वाटले नाही! हिऱ्याच्या पलीकडे काहीतरी असेल असा प्रश्न त्याला कधी पडला होता का?
ती व्यक्ती रडू लागली. त्याने संताच्या चरणी डोके टेकवले. म्हटलं मी कसला मुर्ख आहे, हा प्रश्नही मला माझ्या मनात (माहीत) कधी आला नाही.
तुम्ही सांगितल्यावर मला आठवते. हा विचार माझ्या अनेक जन्मात येऊ शकला नसता. तुमच्याकडे हिऱ्यापेक्षाही मोठी संपत्ती आहे. संत म्हणाले: त्या संपत्तीचे नाव “ध्यान” आहे.
आता तुमच्याकडे भरपूर पैसा आहे, आता पैशाची गरज नाही. आता फक्त तुमची “आतली खाण” खणून काढा, जी सर्वात पुढे आहे.
आपला परिवार नागेबाबा परिवार
लेखक – अज्ञात
